„Polaku – wiedz. Ojczyzno – pamiętaj.” Bezimienne ofiary zbrodni niemieckiej w Garwolinie.

Kategoria: Kalendarium patriotyczne

Utworzono: środa, 08, lipiec 2026 10:32

 „Polaku – wiedz. Ojczyzno – pamiętaj.” 

8 lipca 1944., przy moście na rzece Wildze w Garwolinie, w miejscu gdzie obecnie znajduje się pomnik, Niemcy zamordowali 30 Polaków. Był to krwawy odwet Niemców za zabicie kata powiatu garwolińskiego – okupacyjnego starosty Karla Freudenthala. To był ten człowiek, który przyczynił się do spacyfikowania Wanat, w szkole w Łaskarzewie zginęło 108 osób. Egzekucję na szosie lubelskiej (lwowskiej) w okolicy Kołbieli wykonał oddział Kedywu, Obwodu AK „Gołąb” Garwolin, pod dowództwem ppor. Wacława Matysiaka w dniu 5 lipca 1944.

W dniu odwetowej egzekucji 8 lipca o godz. 7 rano Niemcy przewieźli z Pawiaka na 6 ciężarówkach 30 Polaków. Trzydziestu nieznanych i bezimiennych Polaków.  Odcięto cały teren wokół mostu, bez możliwości poruszania się. Jednocześnie nakazano ludności powrót do domów. Niewinnych obywateli polskich rozstrzeliwano w 6 osobowych grupach. Ciała zamordowanych wywieziono w nieznane miejsce. 

Po egzekucji mieszkańcy Garwolina, narażając się na represje, przykryli ślady krwi zamordowanych kwiatami. Ten symboliczny gest stał się wyrazem pamięci i szacunku wobec ofiar terroru. Dziś ich mogiła i pomnik nad Wilgą są miejscem corocznych uroczystości rocznicowych. Pamięć o Ofiarach tej zbrodni pozostaje ważnym elementem lokalnej historii i tożsamości.

Pamiętajmy o tych tragicznych wydarzeniach! Cześć i chwała Bohaterom. Nigdy nie zapomnimy. 

Zdjęcie pomnika (2005r.)

„Zaraz po odjeździe żandarmów odbywała się pielgrzymka ludzi do tego miejsca zbrodni a każdy niósł wiązankę kwiatów, tak że w niedługim czasie był stos kwiatów i na słupku powieszony obrazek święty. W godzinach popołudniowych przyjechał szef miejscowego gestapo wraz z urzędnikiem gestapowcem do Zarządu Miejskiego i w sposób grzeczny poprosił żeby ludność w miejscu egzekucji nie zbierała się i nie składała kwiatów. A równocześnie zostało postawionych 8 policjantów granatowych, aby bronili do tego miejsca przystępu. Jednak to nic nie pomogło, więc przyszło 4 żandarmów i najładniejsze róże zabrali a resztę kwiatów zdeptali butami a uprzednio powieszony obrazek wrzucili do rzeki. Jednak następnego dnia na tym miejscu, znów były 2 wieńce, 30 krzyżyków i tablica z napisem „Cześć bohaterom” oraz kwiaty”. - fragment sprawozdania Obwodu „Gołąb” 

Nie wiem na ile to prawdziwe, bo nigdzie nie udało mi się znaleźć informacji. W ósmej klasie przygotowywałem się do egzaminów do liceum. Chodziłem na korepetycję do p. Wojciechowskiej. W czasie wojny była aktywnie zaangażowana w konspirację. I jedną z prac, była poświęcona temu pomnikowi. Tam pojawił się wątek, że ofiary miały zagipsowane (zacementowane) usta. Ale jednej z ofiar udało się tuż przed egzekucją udrożnić usta i krzyknąć "Jeszcze Polska nie zginęła". Jak powiedziałem, nie jestem pewien czy opowieść jest na 100% prawdziwa, ale pozostaje piękna i niczym nie umniejsza tragedii ofiar.