Tomasz z Villanova św. OESA, arcybiskup

 

[ Galeria wizerunków św. Tomasza ]

 

Św. Tomasz urodził się w Fuenllana (Hiszpania) w roku 1486. Ojcem Świętego był Tomasz Garcia, młynarz, a matką Lucia Martinez de Castellanos. Kiedy Tomasz miał zaledwie rok, rodzina przeniosła się do Villanueva de los Infantes [Villanova]. Stąd nazwa Świętego. Kiedy Tomasz miał lat 15, rodzice wysłali go do Alcala na tamtejszy uniwersytet. W roku 1509 otrzymał tytuł magistra nauk wyzwolonych. Rozpoczął teraz studia teologiczne, a po ich ukończeniu w roku 1512 został na tymże uniwersytecie wykładowcą. 

Święty wszakże nie marzył o karierze, ale chciał poświęcić się na wyłączną służbę Bożą. Dlatego w roku 1516 wstąpił do zakonu augustianów [eremitów]. W rok potem złożył śluby zakonne, a w rok po ich złożeniu otrzymał święcenia kapłańskie (1518). Piastował różne obowiązki i urzędy w zakonie aż po funkcję komisarza-wizytatora zakonu. W latach 1527-1537 był prowincjałem w Kastylii i wysłał pierwszych misjonarzy tego zakonu do Meksyku. 

  Już jako mały chłopiec Tomasz z Villanova 
rozdawał swe ubrania żebrzącym dzieciom 
- tu wg obrazu B. E. Murillo z 1670 r., 
 Cincinati Art Muzeum, USA. 

Mimo znacznej odległości Hiszpanii od Włoch Stolica Święta dowiedziała się o niezwykłych zaletach umysłu i ducha św. Tomasza. Dlatego papież Paweł V w roku 1544 mianował go biskupem Walencji, choć w 1542 r. odrzucił godność biskupa Granady. Pierwszą czynnością nowego pasterza była wizytacja parafii. Chciał przecież poznać swoją diecezję - jej potrzeby oraz braki. Doświadczenie wielu lat na urzędach zakonnych wykorzystał dla kierowania wiernymi. Po przeprowadzeniu wizytacji archidiecezji odbył Święty synod diecezjalny. Uchwały, jakie na nim zapadły, można uważać za zapowiedź tych szczęśliwych reform, jakie niebawem miały zapaść na Soborze Trydenckim, w latach 1545-1563. Natchnienie do swoich poczynań czerpał Święty z doświadczenia i pism: św. Ambrożego, św. Augustyna i św. Grzegorza I Wielkiego. W roku 1550 założył kolegium-seminarium dla kształcenia kapłanów, jedno z najpierwszych w świecie. Pamiętał również Święty o swoim zakonie. Zakładał klasztory augustiańskie w swojej archidiecezji i wysyłał misjonarzy do Meksyku (1549) a niedługo potem także do Peru (1551). Był przeciwny, by prześladować ludność pochodzenia arabskiego i żydowskiego, a także, by morysków nawracać siłą. Interweniował nieraz i wyrywał ofiary z rąk inkwizycji hiszpańskiej. [ Był wielkim dobroczyńcą ubogich, a lud nazywał go "rozdającym jałmużnę".] 

Zasnął w Panu w samą uroczystość Narodzenia Najświętszej Maryi (8 września) [w Walencji i tam też w kościele augustianów jest pochowany]. Kult jego był tak żywy, że w roku 1618 papież Paweł V wyniósł go do chwały błogosławionych a papież Aleksander VII w roku 1658  dokonał jego uroczystej kanonizacji. Tenże papież pod wezwaniem św. Tomasza z Villanueva założył parafię w Castelgandolfo, której do dnia dzisiejszego jest patronem, a którą zawiadują salezjanie. Właśnie na terenie tej parafii leży letnia rezydencja papieży. W USA, w mieście Villanova, został założony uniwersytet katolicki pod patronatem Świętego. W roku 1661 zostało założone zgromadzenie zakonne Sióstr Augustynianek Św. Tomasza dla posługi ubogim. 

Relikwie Świętego znajdowały się początkowo w klasztorze augustianów w Walencji. Obecnie są w katedrze. Święty zostawił po sobie w spuściźnie kazania, które zostały starannie wydane drukiem po jego śmierci. Ikonografia najczęściej przedstawia biskupa w chwili rozdawania jałmużny; [w otoczeniu żebraków; z torbą; leczącego chorych; oddającego im swe łoże]. Wyróżniał się bowiem wśród episkopatu Hiszpanii niezwykłym miłosierdziem. 

Święto: 8 września, 22 września

Zob. ks. Wincenty Zaleski SDB, "Święci na każdy dzień",  Warszawa 2001, s. 561-562.